دان ژائو

Zhao Dan

بازیگر (1914، یانگ ژائو- چین؛ 1980)

با نام ژائو فنگائو به دنیا آمد. نخستین نقش سینمایی اش را در یازده سالگی ایفا کرد. در مالج فنی هنر در شانگهای به تحصیل پرداخت و هم زمان، بازیگری در سینما و تآتر را ادامه داد. در کنار آن، در مجله های چپ گرا، داستان ها و نمایش نامه هایی را به چاپ رسانید و در یک ژست سیاسی نامش را به دان- به معنای سرخ- تغییر داد. در سال 1937 با بازی در فیلم های فرشته ی خیابان و چهار راه ها به شهرت رسید. زمانی که ژاپنی ها شانگهای را تصرف کردند، به یک گروه سیار در اجرای نمایش نامه های ضد ژاپنی پیوست. اما اندکی بعد، توسط کومینتانگ دستگیر و به مدت چهار سال زندانی شد. پس از رهایی، کارش را در تآتر از سر گرفت و از سال 1947 دوباره به سینما بازگشت. این بار، علاوه بر بازیگری، به کارگردانی نیز روی اورد و اندکی بعد، به فیلم نامه نویسی هم پرداخت. در سال 1965 با ایفای نقش در صخره ی سرخ و در پی انقلاب فرهنگی در چین، دستگیر و به مدت پنج و نیم سال زندانی شد. پس از رهایی، به عنوان مدرس و کارگردان صحنه به استودیوی فیلم شانگهای پیوست و تا سال 1980 که بر اثر ابتلا به سرطان درگذشت، به فعالیت های خود ادامه داد.

ژائو دان در سینمای چین هم پای هامفری بوگارت یا گاری کوپر در سینمای امریکاست. او با صدایی زنگ دار، هیبتی پُر انرژی  و قیافه ای دوست داشتنی توانایی ایفای نقش های مختلف کمدی و جدی را داشت. هر دوفیلمی که با آن ها به شهرت رسید، کمدی رُمانتیک را با انتقادهای تند اجتماعی درهم آمیخته بودند و او در پرداخت این درون مایه ها نقش عمده ای داشت. ژائو دان پس از رهایی از زندان، با جسارت بسیار به ساختن فیلم های ضد کومینتانگ پرداخت و اندیشه های کمونیستی اش را در آن ها گنجاند. نقشی را که در آخرین فیلمش، صخره ی سرخ ایفا کرد، به نوعی حدیث نفس خود او بود. همسر مائو، که در دهه ی 1930 در چند فیلم با ژائو دان هم بازی بود، دستور دستگیری او را در سال 1965 صادر کرد.

از فیلم ها:

1925- استاد فنگ جوان؛ 1932- اندوه بهاری زیبا؛ 1933- 24 ساعت شانگهای؛ 1934- دل تنگ برای یک دهکده ی کوهستانی ؛ 1935- روح پُر شور و وفادار ؛ 136- جشن چینگ مینگ: شائو لینگزی؛ 1937- چهار راه ها (شن)، فرشته ی خیابان (یوآن)؛ 1939- بچه های چین؛ 1947- عشق رویایی، راپسودی خوشبختی، لباس شکوهش را باز می یابد (فقط ک.)؛ 1948- درخشندگی مهار نشدنی بهار، کلاغ ها و گنجشک ها (شنگ) (+ د.)؛ 1949- داستان یک دختر؛ 1950- زندگی ووشون ؛ 1951- یک زوج؛ 1953- کودکان را ستایش کنید (فقط ک.)؛ 1956- داروشناس بزرگ؛ 1957- روح دریا؛ 1958- کوه های سبز پُر ارزش (+ ک.)، یک درخت همیشه سبز (فقط ک.)؛ 1959- جنگ تریاک؛ 1960- قهرمانان معاصر؛ 1965- صخره ی سرخ.